2.2.1 Regulacja czasu (ang.) Timing Adjustable

Wersja WCAG:

  • 2.2
  • 2.1

Poziom:

  • A

Specjalizacje:

  • Designer
  • Deweloper

Elementy:

  • Dialogi i warstwy
  • Formularze
  • Uwierzytelnianie

Spis treści

    Istota i cel kryterium

    Głównym celem tego kryterium jest zapewnienie, aby użytkownicy mieli wystarczająco dużo czasu na przeczytanie treści i ukończenie interakcji. Wiele osób z niepełnosprawnościami potrzebuje go znacznie więcej, aby zrozumieć komunikat, obsłużyć formularz lub zareagować na zmianę w interfejsie. Zgodnie z wytycznymi, kontrola nad upływającym czasem musi należeć do użytkownika, a nie być narzucona odgórnie bez możliwości ingerencji.

    Definicja w j. angielskim

    Definicja dostępna pod adresem:
    https://www.w3.org/WAI/WCAG22/quickref/#timing-adjustable

    Definicja w j. polskim

    Definicja dostępna pod adresem:
    https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dostosowanie-czasu

    Słownik pojęć

    Limit czasu (ang.) time limit
    –

    określony czas, po którym treść lub funkcjonalność ulega zmianie, wygasa lub staje się niedostępna.

    Wpływ na dostępność (Kogo wspierasz?)

    • Osoby z niepełnosprawnościami poznawczymi: Użytkownicy z (ang.) ADHD, dysleksją czy zaburzeniami pamięci często potrzebują więcej czasu na skupienie się i zrozumienie komunikatów.
    • Osoby z niepełnosprawnościami ruchowymi: Korzystanie z technologii wspomagających, takich jak przełączniki czy klawiatury ekranowe, bywa procesem wolniejszym niż obsługa standardowej myszy.
    • Osoby starsze: Naturalne spowolnienie procesów poznawczych sprawia, że sztywne limity czasowe stają się barierą nie do przejścia przy skomplikowanych formularzach.
    • Osoby nieposiadające języka ojczystego: Czytanie i wypełnianie dokumentacji w obcym języku wymaga dodatkowego czasu na weryfikację znaczeń.

    Zasady wdrażania i wymagania techniczne

    Dla każdego limitu czasu ustawionego przez treść musi być spełniony przynajmniej jeden z warunków:

    1. Wyłączenie: Użytkownik może wyłączyć limit przed jego upływem.
    2. Dostosowanie: Użytkownik może zmienić limit na co najmniej 10-krotnie dłuższy od domyślnego.
    3. Przedłużenie: Użytkownik jest ostrzegany co najmniej 20 sekund przed końcem czasu i może go przedłużyć przynajmniej 10 razy za pomocą prostego działania (np. naciśnięcia klawisza Spacja).

    Dobra praktyka: Gdy ostrzeżenie pojawia się jako okno modalne, przenieś do niego fokus, np. na przycisk przedłużenia. To ułatwia szybką reakcję, ale nie jest wymogiem kryterium 2.2.1.

    Wyjątki i sytuacje szczególne

    Kryterium nie ma zastosowania w trzech przypadkach:

    • Zdarzenia w czasie rzeczywistym: Np. aukcje online lub transmisje na żywo, gdzie zatrzymanie czasu zepsułoby istotę wydarzenia.
    • Niezbędność ((ang.) Essential): Gdy limit jest niezbędny (np. krótkotrwała rezerwacja biletów w celu uniknięcia ich blokowania), choć zaleca się przeniesienie jak największej ilości zadań poza ten limit.
    • Limit 20-godzinny: Jeśli limit przekracza 20 godzin, nie wymaga on regulacji.
    • Bezpieczeństwo: Niektóre limity związane z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym (2FA) mogą być uznane za niezbędne ze względów bezpieczeństwa.

    Przykłady implementacji

    Najczęstsze błędy

    • F40/F41: Stosowanie elementu <meta> do automatycznego odświeżania lub przekierowania strony po określonym czasie.
    • F58: Automatyczne przekierowanie po stronie serwera po wygaśnięciu limitu czasu ((ang.) timeout) bez uprzedniego ostrzeżenia.
    • Zbyt krótki czas na reakcję: Ostrzeżenie pojawia się zbyt późno (poniżej 20 sekund przed końcem).

    Najlepsze praktyki

    • Unikaj limitów sesji: Projektuj procesy tak, aby nie wygasały, chyba że jest to krytyczne dla bezpieczeństwa.
    • Zapisywanie postępów: Jeśli sesja musi wygasnąć, zachowaj dane z formularzy, aby użytkownik mógł kontynuować po ponownym zalogowaniu.
    • Domyślna długość: Ustawiaj limity na tyle długo, by 10-krotne wydłużenie pokrywało potrzeby niemal wszystkich użytkowników.
    • Jasne ostrzeżenia o limitach: Upewnij się, że komunikaty o kończącym się czasie są widoczne, dostępne cyfrowo i sformułowane w sposób uspokajający (pozbawione alarmistycznego tonu).

    Metody testowania

    • Narzędzie deweloperskie (ang.) Developer Tools: Wyszukaj w kodzie wystąpienia tagu <meta http-equiv="refresh"> oraz funkcji setTimeout w (ang.) JavaScript.
    • NVDA: Sprawdź, czy okno modalne z ostrzeżeniem o sesji jest anonsowane przez czytnik natychmiast po pojawieniu się.
    • Testowanie manualne: Sprawdź, czy po naciśnięciu „Przedłuż” stoper faktycznie dodaje czas i czy można to zrobić wielokrotnie (min. 10 razy).
    • (ang.) W3C Markup Validation Service: wykryje tylko błędnie zapisany <meta http-equiv="refresh">; poprawnie zapisanego odświeżania nie zgłosi, więc obecność i czas odświeżania sprawdź w kodzie strony.

    Sprawdź swoją wiedzę

    W linku poniżej znajduje się 5 przykładów interfejsu z limitami czasowymi. Twoim zadaniem jest ocenić, czy dają one użytkownikowi odpowiednią kontrolę nad uciekającym czasem.

    Jak to sprawdzić?

    1. Uruchom dany komponent (kliknij przycisk).
    2. Obserwuj, co dzieje się, gdy czas upływa.
    3. Sprawdź, czy limit można wyłączyć albo wydłużyć (co najmniej dziesięciokrotnie), zanim się zacznie.
    4. Jeśli pojawia się ostrzeżenie, zmierz, ile czasu zostaje na reakcję (wymagane co najmniej 20 sekund), i sprawdź, czy przedłużenie można powtórzyć (co najmniej 10 razy).
    5. Zastanów się, czy dany limit jest uzasadnionym wyjątkiem (np. wydarzenie w czasie rzeczywistym).

    Proponowane narzędzia: Stoper (np. w telefonie), Klawiatura, Narzędzie deweloperskie (ang.) Developer Tools, NVDA

    Uwaga: Przykłady są symulacją. Limity czasowe zostały dobrane tak, aby móc je szybko przetestować bez długiego czekania.
    Notatka: Zanim zajrzysz do rozwiązania, przetestuj i zapisz swoje wnioski na kartce.

    #1 BŁĄD

    Problem: Sztywny limit czasu (15 sekund) bez możliwości wyłączenia, dostosowania ani wydłużenia.
    Dlaczego: Użytkownik z niepełnosprawnością motoryczną lub poznawczą może nie zdążyć wypełnić formularza i bezpowrotnie traci wpisane dane.
    Naprawa: Najlepiej usuń limit albo pozwól go wyłączyć przed startem (np. pole wyboru „Limit czasu” przed przyciskiem „Rozpocznij”). Jeśli limit ma zostać, pozwól go wydłużyć co najmniej dziesięciokrotnie przed startem albo ostrzeż przed końcem i daj co najmniej 20 sekund na przedłużenie prostą czynnością, możliwą co najmniej 10 razy. Wpisanych danych nie kasuj.


    #2 DOBRZE

    Dlaczego: System ostrzega użytkownika 20 sekund przed końcem czasu i pozwala przedłużyć sesję prostą czynnością (przycisk „Przedłuż sesję”). Przedłużać można bez ograniczeń, a kryterium wymaga co najmniej 10 razy. Fokus trafia na przycisk w oknie ostrzeżenia, co ułatwia szybką reakcję.


    #3 DOBRZE

    Dlaczego: Licytacja to wydarzenie w czasie rzeczywistym: aukcja kończy się o tej samej godzinie dla wszystkich uczestników, a limit dotyczy składania ofert. Zatrzymanie lub wydłużenie czasu przez jednego użytkownika zaburzyłoby przebieg aukcji dla pozostałych. To wyjątek „czas rzeczywisty” z kryterium 2.2.1.


    #4 BŁĄD

    Problem: Ostrzeżenie o końcu czasu pojawia się zbyt późno (tylko 5 sekund przed końcem).
    Dlaczego: Kryterium wymaga, aby limit dało się wyłączyć, dostosować (co najmniej 10× wartości domyślnej) albo wydłużyć. W tym ostatnim przypadku użytkownik dostaje ostrzeżenie i ma co najmniej 20 sekund na przedłużenie limitu prostą czynnością, którą może powtórzyć co najmniej 10 razy. Tutaj ostrzeżenie daje tylko 5 sekund, a limitu nie da się ani wyłączyć, ani dostosować, więc żaden warunek nie jest spełniony. 5 sekund to za mało na reakcję np. dla osób korzystających z przełączników lub czytnika ekranu.
    Naprawa: Pokaż ostrzeżenie, gdy zostaje co najmniej 20 sekund, i pozwól przedłużyć rezerwację prostą czynnością co najmniej 10 razy – albo pozwól wyłączyć lub wydłużyć limit przed rozpoczęciem rezerwacji.


    #5 BŁĄD

    Problem: Automatyczne odświeżenie strony po określonym czasie, narzucone odgórnie bez zgody użytkownika (często spotykane przy użyciu znacznika <meta http-equiv="refresh">).
    Dlaczego: Użytkownik może czytać artykuł lub analizować dane. Gdy strona nagle się przeładuje, straci kontekst, ostrość uwagi i być może fokus klawiatury.
    Naprawa: Zapewnij opcję wstrzymania odświeżania lub ręcznego ładowania nowych wiadomości (np. powiadomienie „Dostępne nowe wiadomości. Kliknij, aby odświeżyć”).

    Źródła