Słownik pojęć

struktura drzewiasta generowana przez przeglądarkę na podstawie kodu HTML, określająca domyślną kolejność, w jakiej technologie asystujące oraz systemy operacyjne przetwarzają komponenty interfejsu.

dokument tekstowy zawierający ustrukturyzowane, uporządkowane w czasie opisy wydarzeń wizualnych i dźwiękowych oraz dialogów.

multimedia, które prezentują dokładnie te same informacje, co tekst znajdujący się bezpośrednio na stronie, służące jako alternatywna forma zapoznania się z treścią.

Tekst programowo powiązany z treścią nietekstową, który przekazuje jej pełne znaczenie lub funkcję. Pozwala technologiom wspomagającym na udostępnienie informacji osobom, które nie widzą lub nie słyszą oryginalnego elementu.

Dodatkowy znacznik (np. etykieta tekstowa, ikona, wzór graficzny lub podkreślenie), który dubluje informację przekazywaną barwą.

dodanie kroków przejściowych pomiędzy stanami elementu w celu stworzenia iluzji płynnego przemieszczenia lub zmiany gabarytów. Zgodnie z oficjalną interpretacją W3C, zmiana samego koloru, przezroczystości czy rozmycia, która nie modyfikuje postrzeganego rozmiaru, kształtu ani położenia obiektu, nie jest traktowana jako animacja ruchu i nie podlega ograniczeniom tego kryterium.

zmiana wizualna przedstawiająca ruch, uruchamiana w odpowiedzi na świadome lub przypadkowe działanie użytkownika (np. przesuwanie ekranu, kliknięcie, najechanie wskaźnikiem).

plik ze stylami CSS zdefiniowany bezpośrednio przez odbiorcę w ustawieniach przeglądarki lub za pomocą rozszerzenia, nadpisujący domyślny wygląd witryny.

dodatkowa ścieżka narracyjna wpleciona w naturalne pauzy dialogowe. Jej bezkompromisowym zadaniem jest werbalne zobrazowanie tego, co dzieje się na ekranie – ruchów postaci, mimiki, zmian scenerii czy tekstów wyświetlanych na ekranie, których nikt nie czyta na głos.

rozpoczęcie emisji dźwięku przez witrynę natychmiast po jej załadowaniu, bez konieczności kliknięcia w przycisk (ang.) „Play” przez odbiorcę.

brak rejestrowania przez system działań (takich jak kliknięcia, naciśnięcia klawiszy czy ruch wskaźnika) w wyznaczonym okienku czasowym.

więcej niż jedno zdanie ułożone w sekwencję wierszy, tworzące spójną całość składniową (np. akapit, element listy czy blok cytatu).

 to sytuacja, w której dane dostarczone przez użytkownika są odrzucane przez system ze względu na niespełnienie określonych reguł walidacji.

Właściwości elementów, które odbieramy zmysłami, takie jak ich kolor, kształt, wielkość, położenie na stronie (np. góra/dół) czy wydawany dźwięk. Zgodnie z WCAG nie mogą być one jedynym sposobem komunikacji z użytkownikiem.

Informacja pojawiająca się „nad” elementem wyzwalającym (nie dotyczy to np. linków (ang.) skip links, które stają się widoczne po otrzymaniu fokusu).

programowa etykieta elementu, która informuje użytkownika o celu danego obiektu; może pochodzić z jego bezpośredniej treści, atrybutu lub powiązanej etykiety tekstowej.

strategia techniczna, w której dane nie są automatycznie wpisywane w pole, lecz użytkownik może je łatwo wybrać (np. z listy rozwijanej, poprzez zaznaczenie pola wyboru lub skopiowanie bezpośrednio z widocznego elementu na tej samej stronie).

specjalna struktura generowana przez przeglądarkę na podstawie kodu DOM, zawierająca wyłącznie informacje niezbędne dla prawidłowego działania technologii wspomagających.

wszelkie poboczne elementy akustyczne towarzyszące wypowiedzi, takie jak muzyka podkładowa, efekty dźwiękowe lub szumy otoczenia.

zwięzły komunikat tekstowy jednoznacznie definiujący przeznaczenie pojedynczego pola, trwale powiązany z nim bezpośrednio w strukturze kodu.

stan aktywnego wyróżnienia elementu interfejsu (takiego jak odnośnik, przycisk czy pole formularza), który wskazuje gotowość komponentu na przyjęcie akcji lub danych wprowadzanych przez użytkownika.

Wszystkie procesy i wyniki, które użytkownik może osiągnąć poprzez swoje działanie (np. wysłanie formularza, nawigacja po menu).

operacje wymagające jednoczesnego kontaktu dwóch lub więcej punktów na ekranie dotykowym, takie jak popularne rozsuwanie palców w celu przybliżenia widoku.

interakcje, w których ruch wskaźnika musi przebiegać wzdłuż ściśle określonej ścieżki lub rysować konkretny wzór, a zboczenie z wyznaczonej trasy powoduje przerwanie lub anulowanie akcji.

to rozbudowane wytyczne określające specyficzne reguły techniczne (np. wymagany format zapisu daty bądź kryteria dotyczące minimalnej złożoności haseł), umieszczone w bliskim sąsiedztwie danej kontrolki.

Mechanizm używany przez oprogramowanie do odbierania danych wejściowych w postaci naciśnięć klawiszy. Co istotne, interfejs ten może być obsługiwany przez fizyczną klawiaturę, ale także przez oprogramowanie do rozpoznawania mowy, systemy (ang.) sip-and-puff czy klawiatury ekranowe.

odległość mierzona od linii bazowej jednego wiersza tekstu do linii bazowej wiersza następującego bezpośrednio po nim.

Jasność punktu znormalizowana do wartości od 0 (czarny) do 1 (biały).

Miary (takie jak rem, em, %), które nie mają stałej wartości w pikselach, lecz odnoszą się do rozmiaru bazowego zdefiniowanego w przeglądarce lub elemencie nadrzędnym. Jednostki względne są dobrą praktyką, aby spełnić kryterium 1.4.4.

 język służący do tradycyjnej komunikacji ludzkiej (np. język polski czy niemiecki), odróżniający się od sztucznych języków programowania.

Klawisze Shift, Ctrl, Alt lub Command, które w połączeniu z innym znakiem tworzą bezpieczniejszą kombinację

pojedyncze, interaktywne elementy struktury strony, takie jak przyciski, linki nawigacyjne, pola formularzy czy samodzielne ikony funkcjonalne.

To wszystkie interaktywne części strony, takie jak przyciski, pola edycyjne, menu rozwijane czy suwaki.

to nowa treść dynamiczna, która pojawia się w odpowiedzi na akcję użytkownika lub zmianę stanu aplikacji, niebędąca na tyle krytyczna, by przerywać jego obecną pracę czy wymuszać zmianę fokusu.

Różnica w jasności między kolorami, która – jeśli wynosi co najmniej 3:1 – może być uznana za dodatkowy wyróżnik wizualny (np. ciemna czerwień i jasna zieleń).

Określony czas, po którym treść lub funkcjonalność ulega zmianie, wygasa lub staje się niedostępna.

treści multimedialne opublikowane i udostępnione użytkownikowi po ich uprzedniej rejestracji i montażu, w przeciwieństwie do transmisji realizowanych w czasie rzeczywistym.

funkcja na stronie internetowej, która pozwala zmienić poziom natężenia dźwięku bez wpływania na ustawienia głośności całego systemu operacyjnego..

to dowolna powtarzalna funkcjonalność ułatwiająca rozwiązanie problemów technicznych, merytorycznych lub bezpośredni kontakt ze wsparciem. Może to być bezpośrednia treść na stronie lub link prowadzący do dedykowanej sekcji.

rozwiązanie techniczne, które odciąża pamięć operacyjną człowieka, pozwalając na automatyczne uzupełnienie danych przez manedżery haseł lub ich sprawne skopiowanie i wklejenie do formularza.

ścieżka dźwiękowa (audio) lub obraz (wideo) połączone i skoordynowane w czasie z innym formatem prezentacji informacji lub z interaktywnymi komponentami czasowymi. To w praktyce klasyczny materiał wideo z dźwiękiem. Chodzi o sytuację, w której ścieżka audio (np. głos lektora, dialogi) jest ściśle połączona i skoordynowana w czasie z obrazem. To właśnie to połączenie sprawia, że […]

gwałtowna sekwencja zmian jasności lub barwy (przejście od stanu ciemnego do jasnego i powrót do ciemnego), która działa na układ nerwowy jak szybki stroboskop. Wykazywana jest w postaci skoków względnej luminancji występujących częściej niż 3 razy w ciągu sekundy (powyżej 3 Hz). Stwarza bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia, ponieważ wywołuje natychmiastowy napad padaczki fotoczułej, zanim […]

ludzki głos przekazujący treści w języku naturalnym (np. w postaci wykładu, instruktażu, podcastu, wywiadu czy narracji).

Treść musi pozwalać na interakcję, jeśli zawiera np. odnośniki lub przyciski.

powolne przełączanie się elementu między dwoma stanami wizualnymi (np. zmiana koloru przycisku, pulsujący kursor lub znikająca ikona), którego celem jest przyciągnięcie uwagi użytkownika. Zachodzi wolno – poniżej 3 razy na sekundę (poniżej 3 Hz). Nie stwarza zagrożenia neurologicznego, lecz wywołuje rozproszenie uwagi i irytację. Pamiętaj: jeśli mruganie przyspieszy i przekroczy granicę 3 cykli na sekundę, […]

element strukturalny w kodzie strony (od <h1> do <h6>), który zarówno wizualnie, jak i programistycznie zapowiada treść znajdującą się w danej sekcji.

Zsynchronizowana wizualna lub tekstowa alternatywa dla informacji dźwiękowych (zarówno mowy, jak i odgłosów pozatekstowych), niezbędna do pełnego zrozumienia treści multimedialnych na żywo.

zsynchronizowana wizualnie i tekstowo alternatywa dla informacji mówionych oraz dźwięków niewerbalnych, niezbędna do pełnego zrozumienia treści multimedialnych. Mogą przybrać formę napisów zamkniętych, włączanych przez użytkownika ((ang.) Closed Captions), bądź otwartych, czyli wbudowanych na stałe w obraz ((ang.) Open Captions).

proces przemieszczania punktu uwagi (fokusu) pomiędzy elementami interaktywnymi jeden po drugim, wywoływany najczęściej seryjnym naciskaniem klawisza Tabulatora (Tab) lub kombinacji Shift + Tab. Przykłady obejmują również dedykowane poruszanie się strzałkami wewnątrz złożonych komponentów (np. drzew czy struktur menu).

tekstowa etykieta elementu interfejsu, którą czytnik ekranu przekazuje użytkownikowi. W przypadku linków nazwą dostępną staje się ich treść, tekst alternatywny ukrytej w nich grafiki lub zawartość specjalnych atrybutów ARIA.

to precyzyjnie określona w kodzie właściwość elementu interfejsu, za pomocą której technologie asystujące identyfikują i odczytują dany komponent. Może ona pochodzić z zawartości tekstowej, tagu <label>, atrybutu alt lub dyrektyw standardu ARIA. Stanowi ona tekstowy komunikat przekazywany bezpośrednio do syntezatora mowy lub oprogramowania sterującego głosowo.

Nieaktywne elementy wizualne, których zrozumienie jest niezbędne do pojęcia treści (np. ikony, infografiki).

Grafiki, które prezentują tekst w formie obrazu (JPEG, PNG, BMP, GIF, TIFF itp.) lub wektora (SVG) zamiast standardowego kodu HTML, co często utrudnia ich skalowanie bez utraty jakości.

to całkowity obszar elementu interfejsu użytkownika, który reaguje na akcję urządzenia wskazującego (np. kliknięcie myszą lub dotknięcie palcem).

to szerokość okna przeglądarki, w której renderowana jest strona.

Specjalny link, zazwyczaj umieszczony na początku kodu, który pozwala przeskoczyć nawigację i przejść bezpośrednio do głównej zawartości.

funkcjonalność pozwalająca użytkownikowi na przełożenie wyświetlenia dynamicznego komunikatu lub przerwania na późniejszy, bardziej dogodny moment (np. poprzez opcję „Przypomnij mi później”)

wdrożenie mechanizmu cofania zatwierdzonej już akcji, co umożliwia np. anulowanie transakcji w określonym oknie czasowym po jej wykonaniu.

ten termin oznacza, że przeznaczenie pola jest zapisane w kodzie w taki sposób, aby oprogramowanie (np. czytnik ekranu lub funkcja autouzupełniania) mogło je zidentyfikować bez analizy wizualnej etykiety.

metoda zapisu danych w kodzie źródłowym dokumentu, która umożliwia programom komputerowym oraz technologiom wspomagającym automatyczne odczytanie i przetworzenie konkretnych właściwości bez interwencji człowieka.

pomocnicza ścieżka nawigacyjna prezentująca hierarchiczny ciąg odnośników od strony głównej aż do bieżącej podstrony.

abstrakcyjna jednostka miary niezależna od fizycznej rozdzielczości ekranu (gęstości usłonecznienia punktów matrycy), używana w kaskadowych arkuszach stylów ((ang.) CSS) do zapewnienia spójności skalowania i renderowania interfejsu niezależnie od używanego urządzenia.

stan aktywnego wyróżnienia elementu interfejsu (takiego jak odnośnik, przycisk czy pole formularza), który wskazuje gotowość komponentu na przyjęcie akcji lub danych wprowadzanych przez użytkownika.

proces ponownej weryfikacji tożsamości użytkownika (np. poprzez ponowne podanie hasła lub autoryzację dwuskładnikową) po tym, jak pierwotna sesja wygasła.

udostępnienie dedykowanej przestrzeni podsumowującej, która pozwala na bezproblemowy przegląd i edycję danych przed ich ostatecznym zatwierdzeniem.

wszelkie bloki interaktywne spełniające funkcje nawigacyjne, które osadzono na więcej niż jednej stronie serwisu, w tym paski menu, odnośniki w stopce, nawigacja boczna oraz linki pomijające.

 seria działań użytkownika, w której każde działanie jest wymagane do pomyślnego ukończenia całej aktywności.

dodatkowe informacje strukturalne zawarte w kodzie strony, które są bezpośrednio powiązane z odnośnikiem. Pozwalają one technologiom wspomagającym na automatyczne pobranie i odczytanie otoczenia linku (np. tekstu tego samego akapitu, elementu listy, komórki tabeli czy bezpośrednio poprzedzającego nagłówka).

każde automatyczne zdarzenie interfejsu, które pojawia się bez uprzedniej interakcji ze strony użytkownika, modyfikuje zawartość ekranu lub wymusza skupienie uwagi (np. okna typu (ang.) pop-up lub (ang.) modal, powiadomienia czatu na żywo, alerty czy automatyczne odtwarzacze mediów).

automatyczne odtworzenie widoku ekranu, treści pól tekstowych, wybranych filtrów oraz etapu procedury sprzed wygaśnięcia sesji.

programistyczny mechanizm zabezpieczający, który blokuje możliwość wyjścia fokusu poza ściśle określony fragment witryny (np. aktywne okno modalne) i zapobiega przypadkowym interakcjom z elementami ukrytymi w tle.

specjalne atrybuty w strukturze kodu, które nakazują technologiom wspomagającym monitorowanie zmian w danym elemencie i automatyczne odczytywanie pojawiających się tam nowych komunikatów.

Atrybuty ARIA lub semantyczne znaczniki HTML5, które kategoryzują obszary strony, ułatwiając nawigację w technologiach wspomagających.

Semantyczne atrybuty ARIA lub odpowiadające im znaczniki HTML5, które kategoryzują strukturę dokumentu, ułatwiając technologiom asystującym swobodne przemieszczanie się i filtrowanie widoków.

operacja interfejsu, w której wskaźnik wchodzi w interakcję z elementem w momencie zdarzenia naciśnięcia ((ang.) down-event), a dany element (lub wizualna reprezentacja jego pozycji) podąża za wskaźnikiem aż do momentu zdarzenia zwolnienia nacisku ((ang.) up-event).

atrybut kodu aria-current="page", który przekazuje technologiom wspomagającym jednoznaczną informację o tym, że dany element nawigacyjny odzwierciedla aktualnie przeglądaną stronę.

okres, w którym użytkownik posiada zweryfikowany dostęp do zabezpieczonych zasobów systemu po uprzednim zalogowaniu.

Zdolność czcionek do zmiany rozmiaru przy zachowaniu czytelności i integralności z otaczającym je układem graficznym.

Mechanizm, w którym naciśnięcie samej litery (np. „s”) powoduje wykonanie konkretnej funkcji w systemie.

automatyczna weryfikacja danych pod kątem poprawności przed ich finalnym przetworzeniem, połączona z precyzyjnym wskazaniem pól wymagających poprawy.

 jednolitość stosowanych etykiet wizualnych, opisów alternatywnych oraz nazw dostępnych dla technologii asystujących.

mechanizm aktywacji funkcji cyfrowych poprzez fizyczne przemieszczanie sprzętu w przestrzeni lub wykonywanie gestów interpretowanych przez sensory optyczne lub układy bezwładnościowe.

 to czytelna instrukcja tekstowa lub gotowy wariant danych do wyboru, generowany przez autora strony lub programistycznie przez program użytkownika ((ang.) user agent), wskazujący prawidłowy sposób uzupełnienia pola.

Barwy znajdujące się bezpośrednio obok testowanego elementu na ekranie.

 każde wymaganie polegające na zmuszeniu użytkownika do odtwarzania z pamięci poufnych informacji, przepisywania ciągów znaków lub rozwiązywania zadań (np. matematycznych lub logicznych) w celu uwierzytelnienia.

Dane odświeżane w czasie rzeczywistym, np. kursy walut, prognoza pogody.

Elementy cyklicznie pojawiające się i znikające (np. migający tekst).

Elementy zmieniające swoje położenie, jak slidery czy banery.

samodzielne nagranie dźwiękowe, które nie zawiera zsynchronizowanej ścieżki wizualnej ani innych form graficznych przekazujących treść (np. podcasty, nagrane wykłady).

samodzielna, niema prezentacja obrazu lub animacja, pozbawiona jakiejkolwiek powiązanej narracji dźwiękowej czy dialogów (np. niemy pokaz slajdów, instrukcja montażu bez fonii).

Sytuacja, w której użytkownik musi przewijać stronę zarówno w pionie, jak i poziomie, aby zapoznać się z całością informacji.

dowolne urządzenie wejściowe operujące na współrzędnych ekranu, służące do wskazywania konkretnych elementów interfejsu (np. mysz, touchpad, rysik czy pojedynczy punkt dotyku).

to liczbowa wartość (od 1:1 do 21:1) określająca różnicę w jasności między dwoma kolorami.

wydarzenie, które zachodzi jednocześnie z jego odbiorem i nie jest w całości generowane przez treść strony (np. licytacja na żywo, wydarzenie sportowe, interakcja z ludźmi w czasie rzeczywistym).

automatyczne zakończenie możliwości interakcji z serwisem po określonym czasie braku akcji ze strony użytkownika.

stałe wzajemne usytuowanie poszczególnych elementów w strukturze dokumentu. Jeśli komponent A wyprzedza komponent B na jednej podstronie, ta relacja musi zostać bezwzględnie utrzymana na wszystkich pozostałych ekranach, na których występują oba te elementy (nawet jeśli pomiędzy nimi nie zostaną wstawione lub usunięte inne pozycje).

techniczny moment naciśnięcia klawisza myszy lub pierwszego kontaktu fizycznego z powierzchnią ekranu dotykowego (np. natywne właściwości mousedown lub pointerdown).

moment zwolnienia przycisku myszy lub uniesienia palca bądź rysika znad powierzchni ekranu (np. właściwości mouseup, pointerup lub powszechnie stosowane click).

kolekcja stron internetowych dzielących wspólny cel, stworzonych przez ten sam podmiot i powiązanych wspólnym schematem nawigacyjnym.

to istotna i głęboka modyfikacja zawartości bądź działania strony, która gwałtownie przekształca środowisko użytkownika. Do tej kategorii zaliczasz przejście do nowej podstrony, przeniesienie punktu uwagi na inny komponent, automatyczne przeładowanie danych, nieoczekiwane otwarcie wyskakującego okna czy zmianę celu albo funkcji samego komponentu.