Słownik pojęć

Zbiór pojęć, które pojawiają się w wytycznych WCAG i w codziennej pracy nad dostępnością cyfrową. Sprawdź znaczenie terminów, aby lepiej rozumieć wymagania kryteriów sukcesu i swobodnie korzystać z dokumentacji.

  • (ang.) Document Object Model – DOM

    struktura drzewiasta, którą przeglądarka tworzy na podstawie kodu HTML i którą mogą zmieniać skrypty. Kolejność elementów w DOM wyznacza domyślną kolejność fokusu i odczytu treści. Technologie wspomagające korzystają z drzewa dostępności, które przeglądarka buduje na podstawie DOM.

  • Alternatywa dla mediów opartych na czasie (ang.) alternative for time-based media

    dokument tekstowy, który w odpowiedniej kolejności opisuje wszystko, co w nagraniu widać i słychać: dialogi, istotne dźwięki i wydarzenia na ekranie. Jeśli nagranie wymaga jakiejś interakcji (np. wybrania odpowiedzi w trakcie odtwarzania), dokument musi pozwolić osiągnąć ten sam wynik. Scenariusz, na podstawie którego nagrano materiał, może pełnić tę rolę tylko wtedy, gdy poprawiono go tak, by zgadzał się z ostateczną, zmontowaną wersją nagrania.

  • Alternatywa multimedialna dla tekstu (ang.) media alternative for text

    nagranie (dźwiękowe, wideo lub audiowizualne, w tym nagranie w języku migowym), które przedstawia treść tekstu obecnego na stronie i nie dodaje do niej żadnych nowych informacji. Jest przeznaczone dla osób, którym łatwiej odbierać treść w formie nagrania niż tekstu.

  • Alternatywa tekstowa (ang.) text alternative

    tekst programowo powiązany z treścią nietekstową albo tekst, do którego odsyła tekst programowo powiązany z treścią nietekstową (np. krótki alt wykresu informuje, że opis znajduje się pod nim). Pozwala technologiom wspomagającym na udostępnienie informacji osobom, które nie widzą lub nie słyszą oryginalnego elementu.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „tekst alternatywny”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-tekstowa-alternatywe [dostęp: 29.10.2026].

  • Alternatywa wizualna

    dodatkowy znacznik (np. etykieta tekstowa, ikona, wzór graficzny lub podkreślenie), który dubluje informację przekazywaną barwą.

  • Animacja ruchu (ang.) motion animation

    dodanie kroków przejściowych pomiędzy stanami elementu w celu stworzenia iluzji płynnego przemieszczenia lub zmiany gabarytów. Zgodnie z oficjalną interpretacją W3C, zmiana samego koloru, przezroczystości czy rozmycia, która nie modyfikuje postrzeganego rozmiaru, kształtu ani położenia obiektu, nie jest traktowana jako animacja ruchu i nie podlega ograniczeniom kryterium 2.3.3 Animacja po interakcji (poziom AAA).

    Przykłady animacji ruchu:

    • okno lub panel boczny, który wsuwa się na ekran, zamiast pojawić się od razu,
    • element, który podczas pojawiania się powiększa się albo przesuwa na swoje miejsce,
    • efekt paralaksy, w którym elementy dekoracyjne przesuwają się w bok, gdy użytkownik przewija stronę w dół,
    • przejście między widokami w formie przewracanej strony.

    To nie jest animacja ruchu:

    • element, który pojawia się natychmiast, bez przejścia,
    • płynna zmiana koloru przycisku po najechaniu wskaźnikiem,
    • stopniowe pojawianie się lub zanikanie elementu (zmiana przezroczystości) bez zmiany jego rozmiaru i położenia,
    • rozmycie tła pod oknem dialogowym.

    Przesuwanie się treści podczas przewijania strony też nie jest problemem. To ruch niezbędny, którym steruje sam użytkownik. Kryterium 2.3.3 dotyczy dodatkowych, zbędnych efektów ruchu.

  • Animacja wywołana interakcją

    zmiana wizualna przedstawiająca ruch, uruchamiana w odpowiedzi na świadome lub przypadkowe działanie użytkownika (np. przesuwanie ekranu, kliknięcie, najechanie wskaźnikiem).

  • Arkusz stylów użytkownika (ang.) user stylesheet

    plik ze stylami CSS zdefiniowany bezpośrednio przez odbiorcę w ustawieniach przeglądarki lub za pomocą rozszerzenia, nadpisujący domyślny wygląd witryny.

  • Audiodeskrypcja (ang.) audio description

    dodatkowa ścieżka narracyjna wpleciona w naturalne pauzy dialogowe. Jej bezkompromisowym zadaniem jest werbalne zobrazowanie tego, co dzieje się na ekranie – ruchów postaci, mimiki, zmian scenerii czy tekstów wyświetlanych na ekranie, których nikt nie czyta na głos.

  • Automatyczne odtwarzanie

    rozpoczęcie emisji dźwięku, które nie jest bezpośrednim skutkiem celowego działania użytkownika, takiego jak kliknięcie w przycisk (ang.) „Play”. Obejmuje to dźwięk startujący natychmiast po załadowaniu strony, ale też później, np. po kilku sekundach albo przy nowym powiadomieniu.

  • Bezczynność użytkownika (ang.) User inactivity

    brak rejestrowania przez system działań (takich jak kliknięcia, naciśnięcia klawiszy czy ruch wskaźnika) w wyznaczonym okienku czasowym.

  • Blok tekstu (ang.) block of text

    więcej niż jedno zdanie ułożone w sekwencję wierszy, tworzące spójną całość składniową (np. akapit, element listy czy blok cytatu).

  • Błędnie wprowadzone dane (ang.) input error

    sytuacja, w której dane dostarczone przez użytkownika są odrzucane przez system ze względu na niespełnienie określonych reguł walidacji.

  • Cechy sensoryczne/zmysłowe

    właściwości elementów, które odbieramy zmysłami, takie jak ich kolor, kształt, wielkość, położenie na stronie (np. góra/dół) czy wydawany dźwięk. Zgodnie z WCAG instrukcje nie mogą odwoływać się wyłącznie do tych cech.

  • Dodatkowa treść

    informacja pojawiająca się „nad” elementem wyzwalającym (nie dotyczy to np. linków (ang.) skip links, które stają się widoczne po otrzymaniu fokusu).

  • Dostępne do wyboru (ang.) available to select

    strategia techniczna, w której dane nie są automatycznie wpisywane w pole, lecz użytkownik może je łatwo wybrać (np. z listy rozwijanej, poprzez zaznaczenie pola wyboru lub skopiowanie bezpośrednio z widocznego elementu na tej samej stronie).

  • Drzewo dostępności  (ang.) accessibility tree

    specjalna struktura generowana przez przeglądarkę na podstawie kodu DOM, zawierająca wyłącznie informacje niezbędne dla prawidłowego działania technologii wspomagających.

  • Dźwięk w tle (ang.) background audio

    wszelkie poboczne elementy akustyczne towarzyszące wypowiedzi, takie jak muzyka podkładowa, efekty dźwiękowe lub szumy otoczenia.

  • Etykieta (ang.) label

    tekst albo inny element z tekstem alternatywnym (np. ikona), który widzą wszyscy użytkownicy i który pozwala rozpoznać element interfejsu, np. napis „E-mail” przy polu formularza albo „Szukaj” na przycisku. Etykieta nie ogranicza się do znacznika <label> w HTML. Gdy etykieta jest powiązana z elementem w kodzie, staje się też jego nazwą dostępną.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „etykieta”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-etykiety [dostęp: 14.10.2026].

  • Fokus (ang.) focus

    stan aktywnego wyróżnienia elementu interfejsu (takiego jak odnośnik, przycisk czy pole formularza), który wskazuje gotowość komponentu na przyjęcie akcji lub danych wprowadzanych przez użytkownika.

  • Funkcjonalność (ang.) functionality

    wszystkie procesy i wyniki, które użytkownik może osiągnąć poprzez swoje działanie (np. wysłanie formularza, nawigacja po menu).

  • Gesty wielopunktowe (ang.) multipoint gestures

    operacje wymagające jednoczesnego kontaktu dwóch lub więcej punktów na ekranie dotykowym, takie jak popularne rozsuwanie palców w celu przybliżenia widoku.

  • Gesty ścieżkowe (ang.) path-based gestures

    interakcje, w których ruch wskaźnika musi przebiegać wzdłuż ściśle określonej ścieżki lub rysować konkretny wzór, a zboczenie z wyznaczonej trasy powoduje przerwanie lub anulowanie akcji.

  • Instrukcja (ang.) instruction

    tekst, który mówi, jakie dane wpisać i w jakiej formie (np. wymagany format daty albo zasady tworzenia hasła). Może stać przy polu, na początku formularza lub grupy pól albo pojawiać się dopiero wtedy, gdy pole ma fokus.

  • Interfejs klawiatury  (ang.) keyboard Interface

    mechanizm używany przez oprogramowanie do odbierania danych wejściowych w postaci naciśnięć klawiszy. Co istotne, interfejs ten może być obsługiwany przez fizyczną klawiaturę, ale także przez oprogramowanie do rozpoznawania mowy, systemy (ang.) sip-and-puff czy klawiatury ekranowe.

  • Interlinia (ang.) line spacing

    odległość mierzona od linii bazowej jednego wiersza tekstu do linii bazowej wiersza następującego bezpośrednio po nim.

  • Jasność względna (ang.) relative luminance

    jasność punktu znormalizowana do wartości od 0 (czarny) do 1 (biały).

  • Jednostki względne

    miary (takie jak rem, em, %), które nie mają stałej wartości w pikselach, lecz odnoszą się do rozmiaru bazowego zdefiniowanego w przeglądarce lub elemencie nadrzędnym. Jednostki względne są dobrą praktyką, aby spełnić kryterium 1.4.4.

  • Język naturalny

    język mówiony, pisany lub migowy (o znakach wizualnych lub dotykowych), którym ludzie porozumiewają się między sobą, np. polski, niemiecki, polski język migowy. Nie są nim języki programowania, formuły ani kody techniczne.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „język naturalny”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-jezyki-naturalne [dostęp: 14.10.2026].

  • Klawisze modyfikujące

    klawisze Ctrl, Alt lub Cmd, które w połączeniu z innym znakiem tworzą bezpieczniejszą kombinację. Shift się tu nie liczy: Shift + S daje wielką literę „S”, a skrót złożony wyłącznie ze znaków – także wielkich liter – nadal podlega kryterium 2.1.4.

  • Komponenty interfejsu użytkownika

    to wszystkie interaktywne części strony, takie jak przyciski, pola edycyjne, menu rozwijane czy suwaki.

  • Komunikat o stanie (ang.) status message

    zmiana treści, która nie jest zmianą kontekstu i która dostarcza użytkownikowi informacji o powodzeniu lub wynikach działania, o stanie oczekiwania aplikacji, o postępie procesu lub o istnieniu błędów.

  • Kontrast luminancji

    różnica w jasności między kolorami, która – jeśli wynosi co najmniej 3:1 – może być uznana za dodatkowy wyróżnik wizualny (np. ciemna czerwień i jasna zieleń).

  • Limit czasu (ang.) time limit

    określony czas, po którym treść lub funkcjonalność ulega zmianie, wygasa lub staje się niedostępna.

  • Materiały nagrane wcześniej (ang.) prerecorded media

    treści multimedialne opublikowane i udostępnione użytkownikowi po ich uprzedniej rejestracji i montażu, w przeciwieństwie do transmisji realizowanych w czasie rzeczywistym.

  • Mechanizm kontroli głośności

    funkcja na stronie internetowej, która pozwala zmienić poziom natężenia dźwięku bez wpływania na ustawienia głośności całego systemu operacyjnego.

  • Mechanizm pomocy (ang.) help mechanism

    to dowolna powtarzalna funkcjonalność ułatwiająca rozwiązanie problemów technicznych, merytorycznych lub bezpośredni kontakt ze wsparciem. Może to być bezpośrednia treść na stronie lub link prowadzący do dedykowanej sekcji.

  • Mechanizm wspomagający uwierzytelnianie

    rozwiązanie techniczne, które odciąża pamięć operacyjną człowieka, pozwalając na automatyczne uzupełnienie danych przez menedżery haseł lub ich sprawne skopiowanie i wklejenie do formularza.

  • Media zsynchronizowane (ang.) synchronized media

    audio lub wideo zsynchronizowane z innym formatem w celu prezentacji informacji lub interakcji z komponentami opartymi na czasie, o ile nie jest to wyraźnie oznaczona alternatywa dla tekstu. To w praktyce klasyczny materiał wideo z dźwiękiem. Chodzi o sytuację, w której ścieżka audio (np. głos lektora, dialogi) jest ściśle połączona i skoordynowana w czasie z obrazem. To właśnie to połączenie sprawia, że kryterium 1.2.2 staje się aktywne (samo audio bez obrazu nie jest mediami zsynchronizowanymi).

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „zsynchronizowane media”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-multimediach-zsynchronizowanych [dostęp: 29.10.2026].

  • Miganie/Błyskanie (ang.) flash

    para przeciwstawnych względnych luminancji, która może u niektórych osób wywołać atak padaczki, jeżeli efekt ten ma odpowiednie natężenie i zmienia się z pewną określoną częstotliwością.

    Uwaga: Zobacz informacje o granicznych wartościach ogólnych błysków i czerwonych błysków, aby dowiedzieć się, które błyski są niedopuszczalne.

    Uwaga: Zobacz także migotanie.

    W praktyce błysk to zmiana jasności w jedną stronę i z powrotem, np. z ciemnego na jasne i znów na ciemne. Sam błysk nie jest zabroniony. Kryterium 2.3.1 Trzy błyski lub wartości poniżej progu (poziom A) wymaga, aby strona nie zawierała niczego, co błyska częściej niż trzy razy w ciągu jednej sekundy, chyba że błysk jest poniżej wartości granicznych dla błysków ogólnych i czerwonych. Kryterium 2.3.2 Trzy błyski (poziom AAA) nie dopuszcza więcej niż trzech błysków w ciągu jednej sekundy bez żadnych wyjątków.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „błysk”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-b-yski [dostęp: 12.10.2026].

  • Mowa na pierwszym planie (ang.) foreground speech

    ludzki głos przekazujący treści w języku naturalnym (np. w postaci wykładu, instruktażu, podcastu, wywiadu czy narracji).

  • Możliwość interakcji

    cecha dodatkowej treści (np. podpowiedzi), na którą można przenieść wskaźnik i z której można skorzystać bez jej znikania, np. przeczytać ją w powiększeniu albo kliknąć zawarty w niej link. W kryterium 1.4.13 ten warunek nazywa się „Wskazywane” ((ang.) hoverable).

  • Mruganie/Migotanie (ang.) blinking

    naprzemienna zmiana stanu wizualnego w celu zwrócenia uwagi

    Uwaga: Zobacz także błysk. W przypadku odpowiedniej wielkości, odpowiedniej jasności oraz odpowiedniej częstotliwości, migotanie może być zakwalifikowane jako błyskanie.

    W polskim tłumaczeniu WCAG to pojęcie nosi nazwę „migotanie”. Przykłady: migający kursor, pulsująca ikona, przycisk zmieniający kolor. Mruganie samo w sobie nie jest błędem. Jeśli jednak włącza się automatycznie, jest widoczne dłużej niż 5 sekund i jest przedstawiane równolegle z inną treścią, użytkownik musi mieć możliwość wstrzymania, zatrzymania lub ukrycia go za pomocą dostępnego mechanizmu, chyba że migotanie jest istotną częścią czynności (kryterium 2.2.2 Pauza, zatrzymanie, ukrycie, poziom A). Mruganie odpowiedniej wielkości, jasności i częstotliwości jest także błyskiem i wtedy obowiązuje kryterium 2.3.1 Trzy błyski lub wartości poniżej progu (poziom A), a na poziomie AAA także 2.3.2 Trzy błyski.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „migotanie”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-migocze [dostęp: 12.10.2026].

  • Nagłówek (ang.) heading

    tekst, który zapowiada temat sekcji treści znajdującej się pod nim. Dla kryterium 2.4.6 nagłówkiem jest każda treść pełniąca taką rolę, także gdy nie została oznaczona znacznikiem od <h1> do <h6>. Poprawne oznaczenie nagłówka w kodzie ocenia osobno kryterium 1.3.1.

  • Napisy (na żywo) (ang.) Captions (Live)

    zsynchronizowana wizualna lub tekstowa alternatywa dla informacji dźwiękowych (zarówno mowy, jak i odgłosów pozatekstowych), niezbędna do pełnego zrozumienia treści multimedialnych na żywo.

  • Napisy rozszerzone (ang.) captions

    zsynchronizowana wizualnie i tekstowo alternatywa dla informacji mówionych oraz dźwięków niewerbalnych, niezbędna do pełnego zrozumienia treści multimedialnych. Mogą przybrać formę napisów zamkniętych, włączanych przez użytkownika ((ang.) Closed Captions), bądź otwartych, czyli wbudowanych na stałe w obraz ((ang.) Open Captions).

  • Nawigacja sekwencyjna

    proces przemieszczania punktu uwagi (fokusu) pomiędzy elementami interaktywnymi jeden po drugim, wywoływany najczęściej seryjnym naciskaniem klawisza Tabulatora (Tab) lub kombinacji Shift + Tab. Nie jest nią poruszanie się strzałkami wewnątrz złożonych komponentów (np. drzew) – W3C podaje to jako przykład nawigacji, której kryterium 2.4.3 nie dotyczy.

  • Nazwa dostępna (ang.) accessible name

    tekst, po którym technologie wspomagające rozpoznają i ogłaszają element interfejsu, np. „Szukaj” dla przycisku wyszukiwania. Przeglądarka ustala go na podstawie treści elementu, powiązanej etykiety (<label>), atrybutu alt albo atrybutów ARIA (aria-label, aria-labelledby). Nazwa dostępna może być ukryta i przekazywana tylko technologiom wspomagającym, a etykietę widzą wszyscy użytkownicy. Często, choć nie zawsze, są takie same.

  • Obiekty graficzne

    nieaktywne elementy wizualne, których zrozumienie jest niezbędne do pojęcia treści (np. ikony, infografiki).

  • Obrazy tekstu

    grafiki, w których tekst zamiast w kodzie strony zapisano jako obraz (JPEG, PNG, BMP, GIF, TIFF itp.), zwykle po to, by uzyskać określony wygląd. Takiego tekstu nie da się powiększyć bez utraty jakości ani zmienić mu czcionki czy kolorów.

    Za obraz tekstu nie uważa się napisu, który jest tylko jednym z elementów zdjęcia lub ilustracji, np. tabliczki z nazwą ulicy na fotografii miasta.

  • Obszar docelowy (ang.) target

    to całkowity obszar elementu interfejsu użytkownika, który reaguje na akcję urządzenia wskazującego (np. kliknięcie myszą lub dotknięcie palcem).

  • Obszar widoczny (ang.) viewport

    obiekt, w którym oprogramowanie użytkownika prezentuje treść

    Uwaga: Oprogramowanie użytkownika prezentuje treść poprzez jeden lub więcej obszarów roboczych. Do obszarów roboczych (operacyjnych) zaliczamy okna, ramki, głośniki, wirtualne okulary. Obszar roboczy może zawierać w sobie inny obszar roboczy (na przykład osadzone ramki). Komponenty interfejsu użytkownika generowane przez oprogramowanie użytkownika, jak podpowiedzi, menu i komunikaty, nie są obszarami roboczymi.

    W polskim tłumaczeniu WCAG to pojęcie nosi nazwę „obszar roboczy”. W przypadku stron internetowych obszarem widocznym jest najczęściej obszar okna przeglądarki, w którym wyświetlana jest strona, bez pasków narzędzi i kart.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „obszar roboczy”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-obszaru-roboczego [dostęp: 12.10.2026].

  • Odnośnik “Przejdź do treści” (ang.) Skip link

    specjalny link, zazwyczaj umieszczony na początku kodu, który pozwala przeskoczyć nawigację i przejść bezpośrednio do głównej zawartości.

  • Odroczenie (ang.) postpone

    funkcjonalność pozwalająca użytkownikowi na przełożenie wyświetlenia dynamicznego komunikatu lub przerwania na późniejszy, bardziej dogodny moment (np. poprzez opcję „Przypomnij mi później”)

  • Odwracalne (ang.) reversible

    wdrożenie mechanizmu cofania zatwierdzonej już akcji, co umożliwia np. anulowanie transakcji w określonym oknie czasowym po jej wykonaniu.

  • Określony programowo (ang.) programmatically determined

    informacja zapisana przez autora w kodzie w taki sposób, że różne programy użytkownika, w tym technologie wspomagające, mogą ją odczytać i przedstawić użytkownikowi w potrzebnej mu formie. Dla języka strony takim zapisem jest atrybut lang w elemencie <html>.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „określony programowo”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-programowo-okreslone [dostęp: 14.10.2026].

  • Okruszki nawigacyjne (ang.) Breadcrumbs

    pomocnicza ścieżka nawigacyjna prezentująca hierarchiczny ciąg odnośników od strony głównej aż do bieżącej podstrony.

  • Parsowanie (ang.) parsing

    analiza kodu i przekształcenie go w wewnętrzną strukturę, na której może pracować program. Przeglądarka parsuje kod HTML do drzewa (ang.) DOM.

  • Piksele CSS (ang.) CSS pixels

    kąt widzenia wynoszący około 0,0213 stopnia

    Piksel CSS jest kanoniczną jednostką miary dla wszystkich długości i pomiarów w CSS. Jednostka ta jest niezależna od gęstości i różni się od rzeczywistych pikseli sprzętowych obecnych na wyświetlaczu. Programy użytkownika i systemy operacyjne powinny zapewnić, że piksel CSS jest ustawiony jak najbliżej wartości i jednostek piksela referencyjnego zdefiniowanego w (ang.) CSS Values and Units Module Level 3 reference pixel [ css3-values ], który uwzględnia fizyczne wymiary wyświetlacza oraz zakładaną odległość oglądania (czynniki, których autorzy treści nie mogą określić).

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „piksel CSS”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-pikselom-css [dostęp: 12.10.2026].

    Definicja w WCAG 2.2 ma taką samą treść: https://www.w3.org/TR/WCAG22/#dfn-css-pixels.

  • Pojedynczy wskaźnik (ang.) single pointer

    sposób obsługi strony, w którym w danej chwili wskazujesz tylko jedno miejsce na ekranie. Może to być kursor myszy, jeden palec na ekranie dotykowym albo rysik. Pojedynczym wskaźnikiem wykonasz kliknięcie, podwójne kliknięcie, stuknięcie, przeciągnięcie czy przesunięcie jednym palcem. Nie wykonasz nim gestów wymagających kilku punktów naraz, np. rozsunięcia dwóch palców w celu powiększenia.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „single pointer”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2, https://www.w3.org/TR/WCAG22/#dfn-single-pointer [dostęp: 12.10.2026].

  • Ponowne uwierzytelnienie (ang.) re-authentication

    proces ponownej weryfikacji tożsamości użytkownika (np. poprzez ponowne podanie hasła lub autoryzację dwuskładnikową) po tym, jak pierwotna sesja wygasła.

  • Potwierdzone (ang.) confirmed

    udostępnienie dedykowanej przestrzeni podsumowującej, która pozwala na bezproblemowy przegląd i edycję danych przed ich ostatecznym zatwierdzeniem.

  • Powtarzające się elementy nawigacji

    wszelkie bloki interaktywne spełniające funkcje nawigacyjne, które osadzono na więcej niż jednej stronie serwisu, w tym paski menu, odnośniki w stopce, nawigacja boczna oraz linki pomijające.

  • Proces (ang.) process

     seria działań użytkownika, w której każde działanie jest wymagane do pomyślnego ukończenia całej aktywności.

  • Programowo określony kontekst (ang.) programmatically determined context

    dodatkowe informacje strukturalne zawarte w kodzie strony, które są bezpośrednio powiązane z odnośnikiem. Pozwalają one technologiom wspomagającym na automatyczne pobranie i odczytanie otoczenia linku (np. tekstu tego samego akapitu, elementu listy lub komórki tabeli albo powiązanego z tą komórką nagłówka tabeli).

  • Przerwanie (ang.) interrupt

    każde automatyczne zdarzenie interfejsu, które pojawia się bez uprzedniej interakcji ze strony użytkownika, modyfikuje zawartość ekranu lub wymusza skupienie uwagi (np. okna typu (ang.) pop-up lub (ang.) modal, powiadomienia czatu na żywo, alerty czy automatyczne odtwarzacze mediów).

  • Przywrócenie stanu interfejsu (ang.) UI State Restoration

    automatyczne odtworzenie widoku ekranu, treści pól tekstowych, wybranych filtrów oraz etapu procedury sprzed wygaśnięcia sesji.

  • Pułapka fokusu (ang.) focus trap

    programistyczny mechanizm zabezpieczający, który blokuje możliwość wyjścia fokusu poza ściśle określony fragment witryny (np. aktywne okno modalne) i zapobiega przypadkowym interakcjom z elementami ukrytymi w tle.

  • Regiony aktywne ARIA (ang.) ARIA live regions

    specjalne atrybuty w strukturze kodu, które nakazują technologiom wspomagającym monitorowanie zmian w danym elemencie i automatyczne odczytywanie pojawiających się tam nowych komunikatów.

  • Role punktów orientacyjnych (ang.) landmark roles

    semantyczne atrybuty ARIA lub odpowiadające im znaczniki HTML5, które kategoryzują strukturę dokumentu, ułatwiając technologiom asystującym swobodne przemieszczanie się i filtrowanie widoków.

  • Ruch przeciągania (ang.) dragging movement

    operacja interfejsu, w której wskaźnik wchodzi w interakcję z elementem w momencie zdarzenia naciśnięcia ((ang.) down-event), a dany element (lub wizualna reprezentacja jego pozycji) podąża za wskaźnikiem aż do momentu zdarzenia zwolnienia nacisku ((ang.) up-event).

  • Semantyczny wskaźnik bieżącej strony

    atrybut kodu aria-current="page", który przekazuje technologiom wspomagającym jednoznaczną informację o tym, że dany element nawigacyjny odzwierciedla aktualnie przeglądaną stronę.

  • Sesja uwierzytelniona (ang.) authenticated session

    okres, w którym użytkownik posiada zweryfikowany dostęp do zabezpieczonych zasobów systemu po uprzednim zalogowaniu.

  • Skalowalność tekstu

    zdolność czcionek do zmiany rozmiaru przy zachowaniu czytelności i integralności z otaczającym je układem graficznym.

  • Skrót jednoznakowy

    mechanizm, w którym naciśnięcie samej litery (np. „s”) powoduje wykonanie konkretnej funkcji w systemie.

  • Sprawdzone (ang.) checked

    automatyczna weryfikacja danych pod kątem poprawności przed ich finalnym przetworzeniem, połączona z precyzyjnym wskazaniem pól wymagających poprawy.

  • Spójna identyfikacja

     jednolitość stosowanych etykiet wizualnych, opisów alternatywnych oraz nazw dostępnych dla technologii asystujących.

  • Sterowanie ruchem (ang.) motion actuation

    mechanizm aktywacji funkcji cyfrowych poprzez fizyczne przemieszczanie sprzętu w przestrzeni lub wykonywanie gestów interpretowanych przez sensory optyczne lub układy bezwładnościowe.

  • Sugestia poprawki 

    czytelna instrukcja tekstowa lub gotowy wariant danych do wyboru, generowany przez autora strony lub programistycznie przez program użytkownika ((ang.) user agent), wskazujący prawidłowy sposób uzupełnienia pola.

  • Sąsiednie kolory

    barwy znajdujące się bezpośrednio obok testowanego elementu na ekranie.

  • Test funkcji poznawczych (ang.) Cognitive Function Test

     zadanie, które wymaga od użytkownika zapamiętania, przekształcenia lub przepisania informacji, np. zapamiętania nazwy użytkownika, hasła, ciągu znaków, obrazów lub wzorów, przepisania znaków, poprawnej pisowni, obliczeń albo rozwiązania łamigłówki. Imię i nazwisko, adres e-mail i numer telefonu nie są testem funkcji poznawczych, bo należą do użytkownika i są takie same w różnych serwisach.

  • Treść automatycznie aktualizująca się (ang.) auto-updating content

    dane odświeżane w czasie rzeczywistym, np. kursy walut, prognoza pogody.

  • Treść migająca (ang.) blinking content

    elementy cyklicznie pojawiające się i znikające (np. migający tekst).

  • Treść poruszająca się (ang.) moving content

    elementy zmieniające swoje położenie, jak slidery czy banery.

  • Tylko audio (ang.) audio-only

    samodzielne nagranie dźwiękowe, które nie zawiera zsynchronizowanej ścieżki wizualnej ani innych form graficznych przekazujących treść (np. podcasty, nagrane wykłady).

  • Tylko wideo (ang.) video-only

    samodzielna, niema prezentacja obrazu lub animacja, pozbawiona jakiejkolwiek powiązanej narracji dźwiękowej czy dialogów (np. niemy pokaz slajdów, instrukcja montażu bez fonii).

  • Układ dwuwymiarowy

    układ, w którym znaczenie treści lub sposób jej używania zależy od rozmieszczenia elementów jednocześnie w poziomie i w pionie. Wymagają go np. obrazy potrzebne do zrozumienia (mapy, diagramy, wykresy), wideo, gry, prezentacje, tabele danych (ale nie pojedyncze komórki) oraz interfejsy, w których paski narzędzi muszą pozostać widoczne podczas pracy z treścią. Dla takich części treści dopuszczalne jest przewijanie w dwóch wymiarach; pozostała treść strony nadal musi się zawijać.

  • Wskaźnik (ang.) pointer

    dowolne urządzenie wejściowe operujące na współrzędnych ekranu, służące do wskazywania konkretnych elementów interfejsu (np. mysz, touchpad, rysik czy pojedynczy punkt dotyku).

  • Współczynnik kontrastu

    to liczbowa wartość (od 1:1 do 21:1) określająca różnicę w jasności między dwoma kolorami.

  • Wydarzenie w czasie rzeczywistym (ang.) Real-time event

    wydarzenie, które zachodzi jednocześnie z jego odbiorem i nie jest w całości generowane przez treść strony (np. licytacja na żywo, wydarzenie sportowe, interakcja z ludźmi w czasie rzeczywistym).

  • Wygaśnięcie sesji (ang.) timeout

    automatyczne zakończenie możliwości interakcji z serwisem po określonym czasie braku akcji ze strony użytkownika.

  • Względna kolejność (ang.) same relative order

    stałe wzajemne usytuowanie poszczególnych elementów w strukturze dokumentu. Elementy zachowują tę samą względną kolejność, jeśli na każdej stronie występują w tym samym porządku względem siebie. Jeśli w menu link „O nas” stoi przed linkiem „Kontakt”, to na pozostałych stronach serwisu też powinien stać przed nim.

    Nie chodzi o identyczne położenie. Kolejność jest zachowana nawet wtedy, gdy między tymi elementami pojawią się dodatkowe pozycje albo niektóre znikną, np. gdy rozwinięte menu pokazuje podstrony danej sekcji albo na części stron dochodzi drugie menu.

  • Zdarzenie w dół (ang.) down-event

    techniczny moment naciśnięcia klawisza myszy lub pierwszego kontaktu fizycznego z powierzchnią ekranu dotykowego (np. natywne właściwości mousedown lub pointerdown).

  • Zdarzenie w górę (ang.) up-event

    moment zwolnienia przycisku myszy lub uniesienia palca bądź rysika znad powierzchni ekranu (np. właściwości mouseup, pointerup lub powszechnie stosowane click).

  • Zestaw stron internetowych (ang.) Set of Web Pages

    kolekcja stron internetowych dzielących wspólny cel, stworzonych przez ten sam podmiot i powiązanych wspólnym schematem nawigacyjnym.

  • Zmiana kontekstu (ang.) change of context

    znacząca zmiana, która dokonana bez świadomości użytkownika może go dezorientować, jeżeli nie jest on w stanie oglądać całej strony jednocześnie. Zmiany kontekstu obejmują zmiany: w programie użytkownika, obszaru roboczego, fokusu oraz treści, która zmienia sens strony internetowej. Zmiana treści nie zawsze oznacza zmianę kontekstu – na przykład rozwinięcie drzewa, dynamicznego menu lub zakładki niekoniecznie zmienia kontekst, dopóki nie zmieni jednego z powyższych (np. fokusu). Przykładami zmiany kontekstu są: otwarcie nowego okna, przeniesienie fokusu na inny obiekt, przejście na inną stronę internetową (także każda sytuacja, w której użytkownikowi tylko wydaje się, że przeszedł na inną stronę) lub znaczące przekształcenie układu treści strony.

    Źródło: World Wide Web Consortium (W3C), „zmiana kontekstu”, [w:] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, tłum. Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, 2021, https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#dfn-zmiana-kontekstu [dostęp: 29.10.2026].