NVDA
NVDA to darmowy, otwarty i przenośny czytnik ekranu ((ang.) screen reader) przeznaczony dla systemu operacyjnego Microsoft Windows. Jest rozwijany przez organizację NV Access we współpracy z globalną społecznością użytkowników.
Głównym celem NVDA jest umożliwienie osobom niewidomym i niedowidzącym korzystania z komputera poprzez odczytywanie zawartości ekranu za pomocą syntezy mowy lub prezentowanie jej na monitorze brajlowskim.
Skąd pobrać?
Program NVDA jest dostępny całkowicie za darmo.
- Oficjalna strona (NV Access): Najnowsza wersja jest zawsze dostępna na stronie organizacji NV Access: https://www.nvaccess.org/download/
- Polskie Centrum NVDA: Dostęp do polskiej wersji strony oraz dodatkowe wsparcie i informacje są dostępne na stronie: https://www.nvda.pl/pobierz.
Które kryteria WCAG 2.2 przetestujesz tym narzędziem?
NVDA to jedno z podstawowych narzędzi testów ręcznych. Pozwala sprawdzić, jak technologia wspomagająca odczytuje strukturę strony, nazwy i role elementów oraz komunikaty. Narzędzia automatyczne nie ocenią tego w pełni. NVDA nie zastępuje jednak innych metod, takich jak przegląd kodu, testy samą klawiaturą, powiększenie strony czy pomiar kontrastu. WCAG nie wymaga testowania konkretnym czytnikiem ekranu. Zestaw przeglądarek i technologii wspomagających ustala się przed audytem.
Kryteria, przy których testy z czytnikiem ekranu są szczególnie przydatne, to między innymi:
| Nazwa Kryterium | Co weryfikuje NVDA? |
|---|---|
| 1.1.1 Treść nietekstowa | Poprawność i opisowość tekstów alternatywnych (alt) dla znaczących obrazów oraz pomijanie obrazów dekoracyjnych. |
| 1.3.1 Informacje i relacje | Poprawność odczytywania struktury strony, w tym nagłówków (H1-H6), list, ról elementów interaktywnych (przycisk, link, pole wyboru), a także poprawność atrybutów ARIA i semantyki HTML5. |
| 1.3.2 Zrozumiała kolejność | Sprawdzenie, czy logiczna kolejność odczytu przez czytnik ekranu jest zgodna z wizualną (np. w tabelach danych lub złożonych komponentach). |
| 2.1.1 Klawiatura | Możliwość obsługi wszystkich funkcji strony wyłącznie za pomocą klawiatury (Tab, Enter, Spacja, strzałki). |
| 2.4.1 Możliwość pominięcia bloków | Działanie mechanizmów pomijania bloków (np. linki (ang.) „Skip to main content”), umożliwiających szybki dostęp do głównej treści. |
| 2.4.4 Cel łącza (w kontekście) | Upewnienie się, że cel każdego linku jest zrozumiały z jego tekstu, szczególnie przy nawigacji po liście linków. |
| 2.4.6 Nagłówki i etykiety | Upewnienie się, że nagłówki i etykiety opisują temat lub cel treści, której dotyczą. Wszystkie nagłówki przejrzysz szybko w liście elementów (NVDA + F7 → Nagłówki). |
| 3.3.2 Etykiety lub instrukcje | Weryfikacja, czy pola formularzy mają poprawnie powiązane i odczytywane etykiety oraz instrukcje, a także czy komunikaty o błędach są zrozumiałe. |
| 4.1.2 Nazwa, rola, wartość | Weryfikacja, czy nazwy, role i stany elementów interaktywnych (np. przycisk, pole formularza, stan „zaznaczony”) są poprawnie ogłaszane. |
| 4.1.3 Komunikaty o statusie | Sprawdzenie, czy dynamiczne komunikaty (np. o błędach, sukcesie, aktualizacji koszyka) są ogłaszane użytkownikowi bez przenoszenia fokusu. |
Jak testować?
Testowanie z NVDA polega na przejściu przez całą stronę internetową lub aplikację, symulując sposób, w jaki robi to użytkownik niewidomy, polegając wyłącznie na mowie syntetycznej i klawiaturze.
Podstawowa procedura testowania:
- Uruchomienie NVDA: Użyj skrótu Ctrl + Alt + N (jeśli nie został zmieniony) lub uruchom program z menu Start. Klawisz NVDA to domyślnie Insert lub
0na klawiaturze numerycznej. W ustawieniach możesz zamiast nich wybrać Caps Lock. - Nawigacja klawiaturą (Tabulacja):
- Nawiguj po wszystkich interaktywnych elementach na stronie (linki, przyciski, pola formularza) za pomocą klawisza Tab (następny) i Shift + Tab (poprzedni).
- Weryfikuj: Czy kolejność tabulacji jest logiczna? Czy każdy interaktywny element otrzymuje fokus? Czy NVDA poprawnie ogłasza nazwę i rolę elementu (np. „przycisk Zaloguj”, „link Czytaj więcej”)?
- Nawigacja za pomocą klawiszy skrótów (Tryb przeglądania/czytania):
- Używaj klawiszy jednoliterowych, aby skakać po elementach strukturalnych, co jest kluczowe dla zaawansowanych użytkowników:
H: Następny nagłówek. Shift + H: Poprzedni nagłówek.L: Następna lista. Shift + L: Poprzednia lista.F: Następne pole formularza. Shift + F: Poprzednie pole formularza.T: Następna tabela. Shift + T: Poprzednia tabela.B: Następny przycisk. Shift + B: Poprzedni przycisk.G: Następna grafika. Shift + G: Poprzednia grafika.- Ctrl + Strzałka w górę: Przechodzi do poprzedniego akapitu i odczytuje go.
- Ctrl + Strzałka w dół: Przechodzi do następnego akapitu i odczytuje go.
- Weryfikuj: Czy struktura strony jest logiczna? Czy nagłówki są poprawnie zagnieżdżone i opisowe? Czy NVDA ogłasza punkty orientacyjne ((ang.) Landmarks) (skrót NVDA + F7 → Punkty orientacyjne)?
- Używaj klawiszy jednoliterowych, aby skakać po elementach strukturalnych, co jest kluczowe dla zaawansowanych użytkowników:
- Testowanie Treści:
- Użyj klawisza ↓ (strzałka w dół), aby czytać tekst linia po linii, weryfikując, czy wszystkie treści są dostępne i odczytywane w poprawnej, logicznej kolejności.
- Użyj skrótu NVDA + F7 → Lista elementów, aby przejrzeć listę linków i sprawdzić, czy ich teksty są opisowe. Powtarzające się „Czytaj więcej” nie naruszają 2.4.4, jeśli cel linku wynika z kontekstu (np. z akapitu, w którym link się znajduje). Wymóg zrozumiałości samego tekstu linku to kryterium 2.4.9 (AAA).
- Testowanie Formularzy i Interakcji:
- Wypełnij wszystkie pola formularza. Sprawdź, czy NVDA automatycznie przełącza się w tryb formularza/edycji przy wejściu do pola (lub użyj NVDA + Spacja, aby wymusić przełączenie).
- Weryfikuj, czy komunikaty o błędach są ogłaszane natychmiast po wystąpieniu i są zrozumiałe.
- Dokumentacja: Zawsze zapisuj szczegółowe notatki, w tym wersję NVDA, używaną przeglądarkę (NVDA jest często testowany z Firefoxem lub Chrome) oraz dokładny opis błędu, ponieważ różne kombinacje czytników/przeglądarek mogą dawać różne wyniki.
Dodatkowe linki
- Podręcznik użytkownika (dokumentacja):
- https://www.nvda.pl/podrecznik-uzytkownika (WERSJA PL)
- https://download.nvaccess.org/documentation/userGuide.html (WERSJA EN)
- Skróty klawiszowe:
- https://www.nvda.pl/skroty-klawiszowe (WERSJA PL)
- https://download.nvaccess.org/documentation/mk/keyCommands.html (WERSJA EN)