2.1.1 Klawiatura (ang.) Keyboard

Wersja WCAG:

  • 2.2
  • 2.1

Poziom:

  • A

Specjalizacje:

  • Deweloper

Elementy:

  • Dialogi i warstwy
  • Formularze
  • Nawigacja
  • Przyciski i kontrolki

Spis treści

    Istota i cel kryterium

    Głównym celem tej wytycznej jest zapewnienie, że każdy użytkownik może w pełni obsługiwać Twoją stronę internetową, korzystając wyłącznie z klawiatury. W praktyce oznacza to, że każda interaktywna funkcja – od kliknięcia w link, przez wysłanie formularza, aż po obsługę odtwarzacza wideo – nie może wymagać użycia myszy.

    Definicja w j. angielskim

    Definicja dostępna pod adresem:
    https://www.w3.org/WAI/WCAG22/quickref/#keyboard

    Definicja w j. polskim

    Definicja dostępna pod adresem:
    https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#klawiatura

    Słownik pojęć

    Interfejs klawiatury  (ang.) keyboard Interface
    –

    mechanizm używany przez oprogramowanie do odbierania danych wejściowych w postaci naciśnięć klawiszy. Co istotne, interfejs ten może być obsługiwany przez fizyczną klawiaturę, ale także przez oprogramowanie do rozpoznawania mowy, systemy (ang.) sip-and-puff czy klawiatury ekranowe.

    Funkcjonalność (ang.) functionality
    –

    wszystkie procesy i wyniki, które użytkownik może osiągnąć poprzez swoje działanie (np. wysłanie formularza, nawigacja po menu).

    Wpływ na dostępność (Kogo wspierasz?)

    • Osoby niewidome: Nie korzystają z urządzeń wskazujących wymagających koordynacji wzrokowo-ruchowej; polegają wyłącznie na poleceniach klawiaturowych i czytnikach ekranu ((ang.) Screen Readers).
    • Osoby z niepełnosprawnościami ruchowymi: Użytkownicy z drżeniem rąk lub ograniczoną precyzją, którzy zamiast myszy używają specjalistycznych emulatorów klawiatury.
    • Osoby słabowidzące: Często mają trudności ze śledzeniem małego kursora myszy na ekranie i preferują przewidywalną nawigację klawiszową.
    • (ang.) Power users: Osoby bez niepełnosprawności, które używają skrótów klawiaturowych dla zwiększenia wydajności pracy.
    • Użytkownicy urządzeń mobilnych: Korzystający z zewnętrznych klawiatur podłączanych do tabletów lub telefonów.

    Zasady wdrażania i wymagania techniczne

    Aby spełnić to kryterium, przestrzegaj poniższych zasad technicznych:

    • Zapewnij alternatywę dla wskaźnika: Każda akcja wykonywana myszą (np. kliknięcie, przeciąganie, zmiana rozmiaru) musi mieć swój odpowiednik klawiaturowy.
    • Wykorzystuj natywny HTML: Zawsze wybieraj standardowe znaczniki takie jak <a>, <button>, <input> czy <select>, ponieważ przeglądarki automatycznie zapewniają im obsługę klawiatury.
    • Zadbaj o widoczny fokus  (2.4.7): Nigdy nie usuwaj obramowania fokusu za pomocą CSS (outline: none) bez przygotowania wyraźnej, kontrastowej alternatywy.
    • Zachowaj logiczną kolejność tabulacji (2.4.3): Fokus powinien przemieszczać się w sposób przewidywalny, zazwyczaj od lewej do prawej i od góry do dołu, zgodnie z wizualnym układem strony.
    • Programuj niestandardowe komponenty: Jeśli tworzysz autorskie widżety (np. z elementu <div>), nadaj im atrybut tabindex="0", odpowiednie role ARIA oraz obsłuż zdarzenia keydown dla klawiszy Enter i Spacja.
    • Wdróż linki pomijające ((ang.) Skip links) (2.4.1): Dodaj na początku strony niewidoczny link, który pojawia się po otrzymaniu fokusu i pozwala przeskoczyć nawigację bezpośrednio do treści głównej.

    Wyjątki i sytuacje szczególne

    Wyjątek stanowią funkcje, których istota zależy od ścieżki ruchu użytkownika, a nie tylko od punktu początkowego i końcowego.

    • Przykład: Rysowanie odręczne w aplikacji graficznej lub gra wymagająca płynnego ruchu kursorem (np. symulator lotu helikopterem).
    • Ważne: Większość standardowych interakcji (suwaki, menu, (ang.) drag-and-drop) można i należy dostosować do obsługi klawiaturowej.

    Przykłady implementacji

    Najczęstsze błędy

    • F54: Stosowanie wyłącznie zdarzeń specyficznych dla urządzeń wskazujących (np. onmousedown, onmouseover, gesty dotykowe) do obsługi kluczowych funkcji.
    • F55: Używanie skryptów, które automatycznie usuwają fokus z elementu w momencie jego otrzymania.
    • F42: Emulowanie linków za pomocą innych elementów bez zapewnienia ich pełnej obsługi klawiaturowej.

    Najlepsze praktyki

    • Zasada (ang.) „No ARIA is better than Bad ARIA”: Stosuj atrybuty ARIA tylko wtedy, gdy natywne elementy HTML nie wystarczają.
    • Instrukcje obsługi: W przypadku bardzo złożonych komponentów (np. edytorów online) podaj skróconą informację o dostępnych skrótach klawiaturowych.
    • Testowanie bez myszy: Regularnie sprawdzaj działanie serwisu, odłączając mysz i korzystając wyłącznie z klawiatury.
    • Zgodność z konwencjami platformy: Choć WCAG dopuszcza niestandardowe mapowanie klawiszy (np. przycisk reagujący tylko na Enter), dobrą praktyką jest przestrzeganie standardów przeglądarkowych (reakcja na Enter i Spacja).
    • Widoczność fokusu: Projektuj wskaźniki fokusu tak, aby były wyraźne nawet dla osób z dużą wadą wzroku (kontrast i rozmiar).

    Metody testowania

    • NVDA: Nie używaj go do oceny 2.1.1 – w trybie przeglądania czytnik sam obsługuje część klawiszy, więc wynik pokazywałby działanie czytnika, a nie strony.
    • Testowanie manualne: Sprawdź, czy możesz przejść przez cały proces (np. od znalezienia produktu do płatności) używając tylko klawiszy Tab, Shift + Tab, Enter i strzałek.
    • Narzędzie deweloperskie (ang.) Developer Tools: Sprawdź, czy elementy interaktywne mają przypisane odpowiednie (ang.) Event Listeners dla zdarzeń klawiatury.
    • (ang.) WAVE Evaluation Tool: Użyj widoku (ang.) Structure, aby ocenić kolejność tabulacji i wykryć elementy „nieklikalne” dla klawiatury.
    • ANDI.js: Wykorzystaj moduł (ang.) „Keyboard”, aby zweryfikować wizualnie ścieżkę fokusu i wykryć ukryte elementy interaktywne.

    Sprawdź swoją wiedzę

    W linku poniżej znajduje się 5 interaktywnych elementów. Twoim zadaniem jest sprawdzenie, czy funkcję każdego z nich da się wykonać samą klawiaturą (bez myszy).

    Jak to sprawdzić?

    1. Użyj klawisza Tab, aby przejść do każdego elementu.
    2. Sprawdź, czy element otrzymuje fokus (zwykle widać wtedy obramowanie lub podświetlenie). Jeśli fokus jest, ale go nie widać, to problem kryterium 2.4.7 Widoczny fokus, nie 2.1.1.
    3. Spróbuj aktywować element klawiszem Enter lub Spacja.
    4. Jeśli funkcji elementu nie da się wykonać z klawiatury (ani tym elementem, ani w inny sposób), kryterium 2.1.1 nie jest spełnione.

    Proponowane narzędzia: Klawiatura (Tab, Enter, Spacja), Narzędzie deweloperskie (ang.) Developer Tools, (ang.) WAVE Evaluation Tool, ANDI.js

    Notatka: Zanim zajrzysz do rozwiązania, uruchom wybrane narzędzia testowe i zapisz swoje wnioski na kartce.

    Uwaga: Testuj bez czytnika ekranu. W trybie przeglądania NVDA sam obsługuje część klawiszy (strzałki, a na niektórych elementach także Enter i Spacja), więc wynik pokazywałby działanie czytnika, a nie strony.

    #1 DOBRZE

    Dlaczego: To natywny element <button>, który automatycznie:

    • jest dostępny przez Tab,
    • reaguje na Enter i Spacja.

    Dodatkowo pokazuje widoczny fokus (wymóg kryterium 2.4.7) i jest ogłaszany przez czytniki ekranu jako „przycisk” (kryterium 4.1.2).


    #2 BŁĄD

    Problem: Element <div> z obsługą kliknięcia (click) nie jest dostępny klawiaturą.
    Dlaczego: Element <div> bez atrybutu tabindex nie może otrzymać fokusu klawiatury, a strona nie daje innej drogi do tej funkcji. Nawet z tabindex="0" trzeba by w JavaScript obsłużyć aktywację z klawiatury (zgodnie z konwencją przycisku: Enter i Spacja). Rola role="button" jest potrzebna dodatkowo ze względu na kryterium 4.1.2. Najprościej użyć natywnego <button>.
    Naprawa: Użyj natywnego <button> zamiast <div>.


    #3 DOBRZE

    Dlaczego: To natywny element <a href>, który:

    • jest dostępny przez Tab,
    • jest aktywowany klawiszem Enter,
    • ma prawidłową semantykę (link do innej lokalizacji).

    Uwaga: Linki są aktywowane tylko przez Enter, nie przez Spacja (w przeciwieństwie do przycisków).


    #4 BŁĄD

    Problem: Menu działa tylko na :hover (najechanie myszką).
    Dlaczego: Wyzwalacz to <div> bez tabindex, więc użytkownik klawiatury nie może nawet ustawić na nim fokusu. Menu nigdy się nie otworzy dla osób korzystających wyłącznie z klawiatury.
    Naprawa: Zamień na <button> z aria-expanded i dodaj obsługę klawiatury (Enter lub Spacja otwiera, Tab przechodzi po opcjach, Esc zamyka i przywraca fokus na przycisk), a opcje menu zamień na linki <a href> (nawigacja) lub przyciski <button> (akcje), żeby Tab mógł po nich przechodzić.


    #5 BŁĄD

    Problem: Obrazek <img> z obsługą kliknięcia (click) nie jest dostępny klawiaturą.
    Dlaczego: Podobnie jak <div>, element <img> bez tabindex nie otrzymuje fokusu klawiatury, a strona nie daje innej drogi do tej funkcji. Nawet z tabindex="0" trzeba by w JavaScript obsłużyć aktywację z klawiatury, a rola role="button" jest potrzebna dodatkowo ze względu na kryterium 4.1.2.
    Naprawa: Użyj prawdziwego <button> z obrazkiem wewnątrz lub zamień obrazek na przycisk stylizowany CSS-em.

    Źródła

    Dodatkowe linki