1.4.4 Zmiana rozmiaru tekstu (ang.) Resize text

Wersja WCAG:

  • 2.2
  • 2.1

Poziom:

  • AA

Specjalizacje:

  • Content Creator
  • Designer
  • Deweloper

Elementy:

  • Cała strona / widok
  • Tekst i treść

Spis treści

    Istota i cel kryterium

    Kryterium WCAG 1.4.4 stanowi, że tekst musi być skalowalny. Dzięki temu osoby z wadami wzroku mogą powiększyć czcionkę do 200% bez utraty informacji ani możliwości interakcji ze stroną.

    Kwestią priorytetową jest umożliwienie użytkownikom powiększenia treści tekstowej na stronie do 200% jej pierwotnego rozmiaru za pomocą standardowych mechanizmów przeglądarki (np. skróty Ctrl + + lub ustawienia czcionki) bez utraty treści lub funkcjonalności.

    Kryterium jest spełnione, jeśli tekst da się powiększyć do 200% bez utraty treści lub funkcji co najmniej jednym sposobem. Możesz wykorzystać:

    • powiększenie całej strony w przeglądarce (skrót Ctrl + +, na komputerze Mac: Cmd + +) – powiększa tekst razem z układem strony; to podstawowy sposób testu,
    • zmianę rozmiaru czcionki w ustawieniach przeglądarki – powiększa sam tekst, a układ strony zostaje bez zmian,
    • przyciski zmiany rozmiaru tekstu udostępnione na stronie, jeśli strona je ma – muszą pozwalać powiększyć cały tekst do 200%.
    • Sprawdź też kroki pośrednie (np. 110%, 125%, 150%, 175%) – na żadnym z nich treść nie może znikać. Lupa ekranowa to technologia wspomagająca, więc nie jest sposobem spełnienia tego kryterium. Jeśli jeden sposób powiększenia psuje treść, a inny działa, kryterium jest formalnie spełnione, ale warto poprawić także ten pierwszy.

    Definicja w j. angielskim

    Definicja dostępna pod adresem:
    https://www.w3.org/WAI/WCAG22/quickref/#resize-text

    Definicja w j. polskim

    Definicja dostępna pod adresem:
    https://www.w3.org/Translations/WCAG21-pl/#zmiana-rozmiaru-tekstu

    Słownik pojęć

    Skalowalność tekstu
    –

    zdolność czcionek do zmiany rozmiaru przy zachowaniu czytelności i integralności z otaczającym je układem graficznym.

    Jednostki względne
    –

    miary (takie jak rem, em, %), które nie mają stałej wartości w pikselach, lecz odnoszą się do rozmiaru bazowego zdefiniowanego w przeglądarce lub elemencie nadrzędnym. Jednostki względne są dobrą praktyką, aby spełnić kryterium 1.4.4.

    Wpływ na dostępność (Kogo wspierasz?)

    • Osoby słabowidzące: Dla nich powiększenie tekstu to często jedyny sposób na samodzielne odczytanie treści bez użycia specjalistycznego oprogramowania powiększającego.
    • Seniorzy: Naturalne pogarszanie się wzroku z wiekiem sprawia, że większa czcionka znacząco poprawia komfort czytania i redukuje zmęczenie oczu.
    • Osoby z dysleksją: Większe litery w połączeniu z odpowiednimi odstępami ułatwiają dekodowanie tekstu i poprawiają jego zrozumienie.
    • Osoby z zaburzeniami poznawczymi: Klarowny i duży tekst pozwala na łatwiejsze skupienie uwagi i przetwarzanie informacji.

    Zasady wdrażania i wymagania techniczne

    Aby skutecznie spełnić to kryterium, musisz zadbać o techniczną elastyczność swojej strony:

    • Stosuj jednostki względne: Ustawiaj rozmiar czcionki w jednostkach rem (względem elementu głównego) lub em (względem rodzica). Tekst zareaguje wtedy także na zmianę domyślnej wielkości czcionki w ustawieniach przeglądarki. Rozmiar w pikselach CSS nie narusza kryterium 1.4.4, bo powiększenie strony go skaluje, ale jednostki względne dają użytkownikom więcej możliwości.
    • Projektuj elastyczne kontenery: Unikaj definiowania sztywnych wysokości (height) i szerokości (width) dla bloków zawierających tekst. Stosuj właściwości takie jak max-width, aby pozwolić elementom na swobodne rozszerzanie się.
    • Zarządzaj widokiem ((ang.) viewport): Upewnij się, że Twój meta tag viewport nie blokuje skalowania. Prawidłowy zapis to: <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">.
    • Zapewnij responsywność: Korzystaj z narzędzi takich jak Flexbox lub CSS Grid, aby układ strony naturalnie dostosowywał się do zwiększonej objętości tekstu. Zapobiegniesz w ten sposób przycinaniu ((ang.) clipping) tekstu.
    • Skalowanie krokowe: Strona musi działać poprawnie nie tylko przy 200%, ale również na każdym etapie pośrednim (np. 120%, 150%).
    • Obsługa formularzy: Pola/kontrolki tekstowe w formularzach muszą skalować się tak samo jak zwykły tekst ((ang.) Failure F80).
    • Unikaj tekstów na obrazkach: Tekst osadzony w grafice traci na jakości przy powiększaniu i nie może zostać przeskalowany przez ustawienia systemowe czy ustawienia czcionki w przeglądarce.

    Wyjątki i sytuacje szczególne

    • Napisy ((ang.) Captions): Kryterium nie dotyczy napisów zsynchronizowanych w multimediach.
    • Obrazy tekstu: Wyłączone z tego wymogu (choć ich unikanie jest zalecane przez SC 1.4.5).
    • Specyficzne komponenty UI: W komponentach, które działają jak etykieta i wymagają aktywacji, aby pokazać pełną treść (np. temat wiadomości na liście w poczcie internetowej, komórka arkusza kalkulacyjnego), dopuszczalne jest obcinanie tekstu, pod warunkiem, że pełna treść jest dostępna po ustawieniu fokusu lub aktywacji elementu, a użytkownik dostaje informację, że może ją odczytać – przekazaną inaczej niż samym obcięciem tekstu.

    Przykłady implementacji

    Najczęstsze błędy

    • F69: Powiększenie do 200% powoduje, że tekst lub kontrolki są ucinane ((ang.) clipped) lub zasłaniane przez inne elementy.
    • F80: Formularze i ich etykiety nie powiększają się wraz z tekstem strony.
    • F94: Użycie jednostek vw lub vh do definiowania rozmiaru czcionki (font-size), co uniemożliwia jej powiększenie przez ustawienia tekstowe przeglądarki.
    • Sztywne wysokości (height): Zastosowanie stałej wysokości w pikselach dla kontenera z tekstem, co przy powiększeniu czcionki powoduje jej „wypłynięcie” poza obramowanie lub ucięcie.

    Najlepsze praktyki

    • Cykliczne testy: Weryfikuj układ strony przy powiększeniu do 400% (przygotowanie pod kryterium 1.4.10 Zawijanie treści ((ang.) Reflow)).
    • Płynny układ ((ang.) Liquid layout): Projektuj strony tak, aby zawartość płynnie wypełniała dostępne miejsce, co minimalizuje ryzyko błędów przy skalowaniu.

    Metody testowania

    Zweryfikuj swoją pracę za pomocą poniższych kroków:

    • Zmiana wielkości czcionki w przeglądarce: Użyj zmiany podstawowej wielkości czcionki, aby powiększyć tekst do 200%. Sprawdź, czy treść nie nachodzi na siebie i nie jest ucinana. Jeśli przy tym sposobie treść się psuje, sprawdź też powiększenie całej strony – wystarczy, że działa jeden sposób.
    • Powiększenie w przeglądarce: Użyj wbudowanej funkcji powiększenia (skrót Ctrl + +, Mac: Cmd + +) do 200% i upewnij się, że tekst nie nachodzi na siebie, nie jest ucinany ani zasłaniany, a wszystkie funkcje nadal działają.
    • Narzędzie deweloperskie (ang.) Developer Tools: Przejrzyj style CSS kontenerów z tekstem. Szukaj stałej wysokości (height) połączonej z overflow: hidden, pozycjonowania absolutnego i white-space: nowrap, bo przy powiększeniu ucinają lub zasłaniają tekst. Sam rozmiar czcionki w px nie jest błędem, bo powiększenie przeglądarki go skaluje. Sprawdź też w sekcji <head>, czy meta tag viewport nie blokuje powiększania (np. user-scalable=no albo maximum-scale=1).

    Sprawdź swoją wiedzę

    W linku poniżej znajduje się 5 przykładów komponentów interfejsu. Twoim zadaniem jest ocena, czy ich treść pozostanie czytelna i dostępna po powiększeniu tekstu do 200%.

    Proponowane narzędzia: Zmiana wielkości czcionki w przeglądarce, Narzędzie deweloperskie (ang.) Developer Tools, Powiększenie w przeglądarce (skrót Ctrl + +, Mac: Cmd + +)

    Notatka: Zanim zajrzysz do rozwiązania, uruchom wybrane narzędzia testowe i zapisz swoje wnioski na kartce.

    Uwaga: Wykonaj ten trening na komputerze, w oknie przeglądarki o szerokości od 1024 do 1920 pikseli. W węższym oknie część treści jest ucięta już bez powiększenia, a w szerszym niektóre przykłady nie zmienią się po powiększeniu do 200%. Szerokość okna sprawdzisz w narzędziach deweloperskich: przy powiększeniu 100% wpisz w konsoli window.innerWidth. Na telefonie i tablecie powiększanie gestem działa inaczej niż skrót Ctrl + + (na komputerze Mac: Cmd + +).

    #1 BŁĄD

    Problem: Przy powiększeniu do 200% dolna część ogłoszenia znika.
    Dlaczego: Karta ma stałą wysokość (height) i overflow: hidden. Przy powiększeniu samego tekstu tekst rośnie, a karta nie. Przy powiększeniu całej strony (Ctrl + +, na komputerze Mac: Cmd + +) włącza się układ dla wąskich ekranów, w którym karta ma jeszcze mniejszą stałą wysokość. Żaden sposób powiększenia nie pozwala przeczytać całego ogłoszenia.
    Naprawa: Zamiast height użyj min-height (w obu układach) i usuń overflow: hidden, jeśli nie jest konieczne.


    #2 BŁĄD

    Problem: Przy powiększeniu do 200% tytuł zamienia się w „Dostępność …”.
    Dlaczego: Tytuł nie może się zawijać (white-space: nowrap), a nadmiar zastępuje wielokropek (text-overflow: ellipsis). Przy powiększeniu samego tekstu tytuł przestaje mieścić się w karcie, a przy powiększeniu całej strony włącza się układ, w którym nagłówek ma stałą maksymalną szerokość. Pełnego tytułu nie da się zobaczyć także po najechaniu kursorem ani po kliknięciu.
    Naprawa: Pozwól tekstowi się zawijać (usuń white-space: nowrap i text-overflow: ellipsis) i nie ograniczaj szerokości nagłówka w px.


    #3 DOBRZE

    Dlaczego: Kontener powiększa się wraz z zawartością. Użyto min-height, co gwarantuje minimalny rozmiar, ale pozwala na ekspansję. Żadna treść nie jest ukryta.


    #4 DOBRZE

    Dlaczego:  Przy powiększeniu całej strony do 200% (Ctrl + +) pudełka rosną razem z tekstem, więc teksty na siebie nie nachodzą. Problem pojawia się tylko przy powiększeniu samego tekstu (zmiana rozmiaru czcionki w przeglądarce), a kryterium jest spełnione, jeśli tekst da się powiększyć do 200% co najmniej jednym sposobem. Pozycjonowanie absolutne ze sztywnymi współrzędnymi to jednak zła praktyka – lepiej użyć zwykłego przepływu dokumentu (Flexbox, Grid).


    #5 BŁĄD

    Problem: Napis na przycisku nie powiększa się.
    Dlaczego: Rozmiar czcionki podano w jednostkach vw (font-size: 1.1vw), które zależą tylko od szerokości okna. Ani powiększenie strony (Ctrl + +), ani zmiana rozmiaru czcionki w przeglądarce nie powiększą napisu do 200%.
    Naprawa: Podaj rozmiar czcionki w rem, em lub %.

    Źródła

    Dodatkowe linki